Chris van Lenteren over ‘De kunst van het crashen’ van Peter Verhelst

recensies-rubriek

150604_verhelstDe kunst van het crashen
Peter Verhelst

Aanrader: Een verpletterende leeservaring.
Volkomen uniek!!

Chris van Lenteren over dit boek:

Op 23 april 2013 rijdt Peter Verhelst op de snelweg naar Brussel, ziet plotseling een vrachtwagenwiel over de weg stuiteren en even later wordt hij ondersteboven uit zijn totaal verkreukelde Volvo geholpen, nagenoeg heelhuids.

Naar aanleiding van dat ongeluk schreef Peter Verhelst een roman die begint met het droog opsommen van de gebeurtenissen in enkele zinnen. Dit boek is geen relaas van een ongeval, schrijft Verhelst maar een ode aan de plekken en tijden waar ik tijdens het ongeval een glimp van opving.

 

Die plekken en tijden kristalliseren in verhalen, beelden, in films  bijna. Zo ontmoeten we in het eerste hoofdstuk een jongeman die tekenlessen neemt in een hoofdstad, kennis maakt met een model. Een vrouw die even abrupt uit, als in zijn leven loopt waarop hij mijmert,” is het mogelijk dat iemand die je nooit eerder hebt gesproken en van wie je de naam niet kent, dat het verlies van zo iemand na één nacht je hele verdere leven zin geeft?”. De jonge man Raoul raakt in korte tijd verzeild in het verzet tegen een zojuist geïnstalleerd militair bewind. Dit is maar één voorbeeld, ik laat het hierbij, onder andere omdat het meeste niet kan worden samengevat. Je zou het voorgaande als lezer één op één kunnen interpreteren als een verhaal dat het gevoel verbeeld, dat je niet zoveel te vertellen hebt in het leven, dat van alles je zomaar kan overkomen, maar dat is veel te lineair gedacht. De betekenissen liggen niet vast in deze gefragmenteerde roman. Verhelst bekleedt zijn roman op onnavolgbare wijze met verhalen, wervelende beschrijvingen van landschappen en dieren en mensen op barokke wijze.  Zelden had ik zo de postmoderne ervaring van zelf mee te schrijven aan deze roman.

Onlangs was ik in Rome in een van de kerken uit de barok en plotseling was ik in een wereld die met deze roman veel gemeen heeft. Elke centimeter van de kerk was gebruikt om te zeggen wat niet verteld kan worden. De heldere architectonische structuur werd overal overwoekerd door beelden, verhaalelementen die over de grenzen de randen gulpen. Bij nadere beschouwing is moeilijk uit te maken of  je naar schilderwerk, stucwerk of sculptuur staat te kijken. Dit boek is een soortgelijke ervaring, er is veel te zien als je op de details inzoomt, veel te verstaan als je het geheel overziet.

De kunst van het crashen is een soortgelijke literaire symfonie, een caleidoscoop van over elkaar heen vallende scenes. Het is geen makkelijk leesbare roman maar de moeite wordt ruimschoots beloond. Mij is geen vergelijkbare roman bekend maar dat wil niet zo veel zeggen.